Wisconsin Kart Sınıflandırma Testi nedir?
Wisconsin Kart Sınıflandırma Testi (WCST), 1948 yılında Grant ve Berg tarafından geliştirilen; soyut düşünme, kavram oluşturma ve değişen kurallara göre stratejisini esnek biçimde yenileyebilme becerisini değerlendiren bilimsel bir araçtır. Türkiye standardizasyonu Prof. Dr. Sirel Karakaş ve ekibi tarafından 1996 yılında yapılmıştır.
Test, renk, şekil ve sayı boyutlarında farklılaşan kartların belirli bir kurala göre sınıflandırılmasını gerektirir; kural katılımcıya söylenmeden belirli aralıklarla değiştirilir. Uygulayıcının geri bildirimiyle katılımcının doğru kuralı bulması ve kural değiştiğinde eski stratejide takılı kalmadan, esnek biçimde yeni kurala uyum sağlaması beklenir.
Hangi durumlarda WCST değerlendirmesi düşünülebilir?
WCST tek bir bozukluğa özgü değildir; genel bir bilişsel esneklik, odaklanma ve yürütücü işlev bütünlüğü değerlendirmesi sunar. Şu durumlarda sürece dahil edilmesi planlanabilir:
- Bilişsel esneklik, planlama, problem çözme veya değişen durumlara uyum sağlama becerileriyle ilgili sorular bulunması
- Kural, rutin veya bağlam değiştiğinde eski stratejide ya da davranışta ısrar etme (perseverasyon) eğiliminin gözlenmesi
- Dikkat, odaklanma, öğrenme süreçleri veya yürütücü işlevlerle ilgili gelişimsel değerlendirme sürecine derinlemesine bilgi eklenmesine ihtiyaç duyulması
- Çocuğun problem çözme stratejilerini ve öğrenme esnekliğini bütüncül bir bilişsel profille anlama ihtiyacı
Test neyi ölçer?
Test, dört anahtar kart ve katılımcının sınıflandırdığı tepki kartlarından oluşur. Performans şu göstergeler üzerinden gelişimsel olarak değerlendirilir:
Kavramsal düzey tepkiler
Katılımcının doğru sınıflandırma kuralını bulma, zihninde yapılandırma ve sürdürme başarısını gösterir.
Perseveratif hatalar
Kural değiştiğinde eski kurala göre sınıflandırmaya devam etme eğilimini, yani bilişsel set değiştirme ve strateji esnekliği ihtiyacını yansıtır.
Tamamlanan kategori sayısı
Test boyunca doğru biçimde bulunup tamamlanan sınıflandırma kuralı sayısını gösterir.
Kural değiştiğinde stratejiyi yenileyebilmek ve esneklik gösterebilmek, bilişsel esnekliğin ve problem çözme becerisinin en açık göstergelerinden biridir.
Sonuçlar ne anlama gelir?
WCST performansı, yürütücü işlevlerin -stratejik planlama, geri bildirimi kullanarak bilişsel set değiştirme, dürtüsel tepkileri düzenleme- bütünlüğüne dair bilgi sağlar. Test tek bir tanıya özgü değildir; sonuçlar gelişim öyküsü, uzman görüşmesi ve gerekiyorsa diğer değerlendirme araçlarıyla birlikte bütüncül ve gelişimsel bir yaklaşımla yorumlanır.
Test 6 yaş ve üzerinde çocuk, ergen ve yetişkinlere uygulanabilir.
Sık sorulan sorular
Test 6 yaş ve üzerinde çocuk, ergen ve yetişkinlere güvenle uygulanabilir.
Evet. Türkiye standardizasyonu ve güvenilirlik çalışmaları Prof. Dr. Sirel Karakaş ve ekibi tarafından 1996 yılında başarıyla tamamlanmıştır.
Kural değiştiği hâlde eski kurala göre sınıflandırmaya devam etmeyi ifade eder; günlük yaşamda rutin değişikliklerine uyum sağlamakta yaşanan bilişsel esneklik ihtiyacının bir göstergesi olarak değerlendirilebilir.
Hayır. Test, bilişsel esneklik ve yürütücü işlevlere dair bilgi sağlar; sonuçlar gelişimsel olarak diğer değerlendirme araçları ve uzman görüşmesiyle birlikte, bütüncül bir yaklaşımla yorumlanır.
Testin hem klasik kart hem bilgisayarlı versiyonu bulunur; hangisinin kullanılacağı değerlendirme sürecinin ve çocuğun ihtiyacına göre uzman tarafından belirlenir.