AGTE nedir?
Ankara Gelişim Tarama Envanteri (AGTE), 0-6 yaş (0-72 ay) arasındaki çocukların gelişimini değerlendirmek amacıyla Türkiye’de geliştirilmiş, bilimsel olarak geçerliliği ve güvenirliği kanıtlanmış güçlü bir tarama envanteridir. Süreç, uzman bir psikolog tarafından anne-babaya yöneltilen sorularla ve çocuğun eşzamanlı gözlemiyle birlikte yürütülür; elde edilen bulgular bütüncül olarak ele alınır, deneyim ve uzmanlıkla birlikte değerlendirilir.
AGTE, çocuğun gelişimini dört alanda inceler: dil-bilişsel gelişim, ince motor gelişim, kaba motor gelişim ve sosyal gelişim-özbakım. Amaç, gelişimsel gecikme veya düzensizlik riski taşıyan çocukları erken dönemde fark edip aileye sağlıklı, uygulanabilir ve anlaşılır bir yol haritası sunmaktır.
Hangi durumlarda AGTE değerlendirmesi düşünülebilir?
AGTE, gelişimsel destek ihtiyacı olabilecek çocukları erken dönemde fark etmeye ve aileye erken çocukluk döneminde rehberlik etmeye yardımcı bir tarama aracıdır. Şu durumlarda uygulanması planlanabilir:
- Bebeklik veya erken çocukluk döneminde gelişim basamaklarının (dil, motor, öz bakım veya sosyal beceriler) yaşıtlarına göre farklı ilerlediğinin gözlemlenmesi
- Okul öncesi ortamından (rehberlik ya da sınıf öğretmeninden) olumsuz gelişim gözlemleri veya yönlendirmeler alınması
- Riskli doğum öyküsü, prematüre doğum veya erken dönem sağlık süreçleri sonrasında gelişimin objektif ve bilimsel olarak taranması ve izlenmesi ihtiyacı
- Çocuğun sosyalleşme süreçlerinde içe çekilme, uyum sağlayamama veya günlük rutinlere (öz bakım, geçişler) uyumda zorlanması
- Erken çocukluk döneminde gelişimsel destek ve psiko-eğitimsel müdahale ihtiyaçlarının belirlenmesi
AGTE hangi alanları değerlendirir?
Envanter, çocuğun gelişimini dört temel boyutta ele alarak bütüncül bir profil sunar:
Dil-Bilişsel Gelişim
Çocuğun dili anlama, kullanma, kendini ifade etme ve kavram gelişimindeki düzeyini değerlendirir.
İnce Motor Gelişim
El-göz koordinasyonu, küçük kas becerileri, nesneleri manipüle etme ve çizim gelişimini değerlendirir.
Kaba Motor Gelişim
Denge, hareket, koordinasyon ve büyük kas becerilerindeki gelişimi değerlendirir.
Sosyal Gelişim-Özbakım
Çocuğun sosyal etkileşim, akran iletişimi, bağımsızlık ve günlük yaşam (yemek, giyinme, temizlik) becerilerini değerlendirir.
Amaç, gelişimsel destek ihtiyacı olan çocukları olabildiğince erken fark edebilmek ve onlara sağlıklı, uygulanabilir, erişilebilir ve anlaşılır bir yol haritası sunmaktır.
Sonuçlar ne anlama gelir?
AGTE sonuçları, çocuğun gelişim düzeyini aynı yaş grubundaki normlarla karşılaştırmaya yardımcı olur. Envanter tek başına tıbbi bir tanı aracı değildir; gelişimsel destek ihtiyacı olabilecek çocukları erken dönemde fark etmek ve aileye uygulanabilir, sağlıklı bir yol haritası çizmek için bir başlangıç noktası oluşturur.
Sonuçlar, ailenin gözlemleri, ayrıntılı gelişim öyküsü ve çocuğun bütüncül değerlendirmesiyle birlikte uzman tarafından yorumlanır. Ayrıca aile isteği ve izni doğrultusunda, bireyi takip eden diğer uzmanlarla (okul psikoloğu, çocuk hekimi vb.) paylaşılabilir. Yapılan değerlendirme detaylı ve kapsamlı bir rapor şeklinde aileye sunulur.
Sık sorulan sorular
AGTE, gelişimin en hızlı olduğu 0-6 yaş (0-72 ay) arasındaki bebek ve çocuklara uygulanır.
Uzman bir psikolog tarafından, değerlendirme ortamında anne-babaya yöneltilen yapılandırılmış sorularla ve çocuğun eşzamanlı gelişimsel gözlemiyle birlikte uygulanır.
Hayır. AGTE bir tarama envanteridir, tıbbi tanı koymaz. Riskli veya desteklenmesi gereken gelişimsel alanlar belirlendiğinde daha detaylı bir değerlendirmeye veya gelişimsel desteğe yönlendirme için bilimsel zemin sunar.
Dil-bilişsel gelişim, ince motor gelişim, kaba motor gelişim ve sosyal gelişim-özbakım olmak üzere dört gelişim alanını bütüncül olarak değerlendirir.
Tekrar değerlendirme kararı çocuğun gelişimsel seyrine, yaşına ve gelişimsel ihtiyaca göre uzman tarafından belirlenir.