Gesell Çizim Testi (Gesell Gelişim Figürleri) Nedir?

Gesell Çizim Testi nedir?

Gesell Çizim Testi, Türkiye’de daha çok Gesell Gelişim Figürleri Testi adıyla bilinen, çocuğun kendisine gösterilen geometrik şekilleri kopyalama becerisi üzerinden görsel algı, ince motor ve görsel-motor koordinasyon gelişimini değerlendiren bir performans testidir. Test, çocuk gelişimi alanının öncülerinden Arnold Gesell’in çalışmalarına dayanır; Gesell, çocukların belirli şekilleri çizebilmesinin yaşla birlikte tutarlı bir gelişim sırası izlediğini göstermiştir.

Gesell’in oluşturduğu sekiz geometrik şekle daha sonra Goldberg ve Shiffman tarafından “Grek haçı” eklenmiş ve test dokuz figürlü hale getirilmiştir. Kolaydan zora doğru sıralanan figürler, genellikle 2-7 yaş arasındaki çocuklarda, özellikle okul öncesi dönemde ve okula geçiş sürecinde kullanılır.

Hangi durumlarda Gesell değerlendirmesi düşünülebilir?

Gesell Çizim Testi, çocuğun gördüğünü kâğıda ne ölçüde aktarabildiğini anlamaya yardımcı olur. Şu durumlarda değerlendirme sürecine dahil edilmesi planlanabilir:

• Kalem tutma, boyama, çizgi çizme ya da şekil kopyalama gibi ince motor becerilerde çocuğun yaşıtlarına göre zorlandığının gözlenmesi
• Okula başlamadan önce yazıya hazırlık becerilerinin (görsel algı, el-göz koordinasyonu, mekânsal konumlama) incelenmek istenmesi
• Harfleri ya da sayıları ters yazma, satır ve boşluk düzenini koruyamama gibi erken yazma güçlüklerinin fark edilmesi
• Okuma-yazma sürecinde güçlük yaşayan çocuklarda görsel-motor becerilerin daha kapsamlı bir değerlendirmenin parçası olarak ele alınması
• Gelişimsel izlem kapsamında çocuğun görsel-motor gelişiminin yaş beklentileriyle karşılaştırılmak istenmesi

Gesell Çizim Testi neyi değerlendirir?

Tek bir şekli kopyalamak, birbiriyle bağlantılı birkaç beceriyi aynı anda gerektirir. Test bu becerileri birlikte gözlemleme olanağı sunar:

1. Görsel Algı

   Şekli doğru algılayabilme, parçalar arasındaki ilişkileri ve şeklin bütününü kavrayabilme becerisini değerlendirir.

2. İnce Motor Kontrol

   Kalemi kontrollü kullanma, çizgiyi istenen noktada başlatıp bitirme, köşe ve kesişim noktalarını oluşturabilme becerisini değerlendirir.

3. Görsel-Motor Koordinasyon

   Gözle algılanan şekli el hareketine doğru biçimde aktarabilme, yani el-göz koordinasyonunu değerlendirir.

4. Mekânsal Konumlama

   Şekli doğru yönde, oranda ve konumda, döndürmeden ya da ters çevirmeden kopyalayabilme becerisini değerlendirir.

Gesell Çizim Testi nasıl uygulanır?

Uygulamada dokuz figürün yer aldığı bir form çocuğun önüne konur ve çocuktan her şeklin altına gördüğünün aynısını çizmesi istenir. Testte süre sınırı yoktur ve silgi kullanılmaz; böylece çocuğun ilk denemesi ve düzeltme girişimleri de gözlemlenebilir. Uygulama, çocuk için zorlayıcı olmayan, oyun benzeri bir çizim etkinliği olarak ilerler.

Figürler, çocukların çizebildiği şekillerin gelişim sırasını izler. Ilg ve Ames’in normlarına göre çocuklar genellikle 3 yaş civarında daire ve artı, 4 yaş civarında kare, 5 yaş civarında üçgen çizebilir; eğik çizgiler ve baklava (dikey elmas) gibi şekiller ise çoğunlukla 6-7 yaş dolaylarında başarılır. Üç boyutlu şekiller, okul çağının ilk yıllarında gelişmeye devam eden daha ileri bir beceri gerektirir.

Sonuçlar ne anlama gelir?

Çizimler; şeklin bozulması, parçaları birleştirememe ve döndürme gibi hata türleri açısından, Koppitz’in Bender Gestalt Görsel Motor Algı Testi’nden uyarlanan ölçütlerle incelenir. Bunun yanında çocuğun kalemi tutuşu, çizime yaklaşımı ve dikkatini sürdürmesi de gözlemlenir. Türkiye’de 5-6 yaş anasınıfı çocuklarıyla yapılan güvenirlik çalışması (Evirgen, Kayhan ve Erden, 2015), testin tekrarlanan uygulamalarda tutarlı sonuçlar verdiğini göstermiştir.

Gesell Çizim Testi tek başına tanı koymaz ve bir zeka testinin yerine geçmez; çocuğun görsel-motor gelişimine ilişkin değerli bir ön bilgi sunar. Bulgular; gelişim öyküsü, aile ve öğretmen gözlemleri ve gerektiğinde diğer gelişimsel değerlendirmelerle birlikte bütüncül olarak yorumlanır. Yapılan değerlendirme detaylı ve kapsamlı bir rapor şeklinde aileye sunulur; aile isteği ve izni doğrultusunda çocuğu takip eden diğer uzmanlarla da paylaşılabilir.