Projektif değerlendirme nedir?
Projektif değerlendirme, çocuğun sözel olarak ifade etmekte zorlanabileceği duygu, kaygı ve algıların; çizim ve resim yorumlama gibi yapılandırılmamış gelişimsel etkinlikler aracılığıyla dolaylı biçimde anlaşılmasına dayanan bir yaklaşımdır. Küçük çocuklarla çalışırken çizimlerin sözcüklerden daha güçlü ve doğal bir anlatım aracı olması bu çalışmaların temel dayanağıdır.
Merkezimizde bu çerçevede insan çizimi, aile çizimi, ağaç çizimi ve hayvan figürleriyle çalışılan CAT (Children’s Apperception Test) çalışmalarından yararlanılmaktadır.
Hangi durumlarda bu çalışmalar düşünülebilir?
Küçük bir çocuk için resim, çoğu zaman sözcüklerden daha güçlü bir anlatım biçimidir. Şu durumlarda sürece dahil edilebilir:
- Çocuğun iç dünyasını, kaygılarını, heyecanlarını veya duygusal durumlarını sözel görüşmeye ek olarak gelişimsel bir yolla anlamaya ihtiyaç duyulması
- Çocuğun aile içi ilişkileri, kardeş dinamiklerini veya kendisini aile sistemi içinde nasıl konumlandırdığını anlamak istenmesi
- Ani davranış değişiklikleri, sosyal ortamlardan içe çekilme veya zorlayıcı bir yaşam deneyimi (taşınma, boşanma, kayıp) sonrasında çocuğun duygusal uyumunun bütüncül olarak değerlendirilmesi
- Daha geniş bir gelişimsel değerlendirmenin parçası olarak çocuğun duygusal dünyasına dair tamamlayıcı ve derinlikli bilgiye ihtiyaç duyulması
Hangi araçlar kullanılır?
Kullanılan başlıca bilimsel araçlar şunlardır:
Bir insan çiz testi
Çocuğun bir insan figürü çizmesi istenir; çizim, benlik algısı, beden imajı ve duygusal gelişim göstergeleri açısından değerlendirilir.
Aile Çizimi
Çocuktan ailesini çizmesi istenir; çizim, çocuğun aile içindeki ilişkileri ve rolleri nasıl algıladığına dair ipuçları sunar.
Ağaç Çizimi (Karl Koch)
Çocuğun çizdiği ağaç üzerinden gelişimsel benlik algısı ve duygusal durum incelenir.
CAT (Children’s Apperception Test)
Leopold ve Sonya Bellak tarafından geliştirilen, hayvan figürlerinin yer aldığı kartlar üzerinden çocuğun hikaye anlatmasına dayanan, genellikle 3-10 yaş arasında kullanılan güçlü bir projektif araçtır.
Küçük bir çocuk için resim, çoğu zaman sözcüklerden daha güçlü, doğal ve erişilebilir bir anlatım biçimidir.
Sonuçlar ne anlama gelir?
Projektif araçların yorumu, bu alanda uzmanlaşmış yetkin bir uzmanın gelişimsel değerlendirmesini gerektirir; hiçbir çizim veya hikaye tek başına tıbbi bir tanı koymaz. Bulgular; bütüncül görüşme, ayrıntılı gelişim öyküsü, aile ve okul gözlemleri gibi diğer bilgi kaynaklarıyla birlikte bütüncül biçimde yorumlanır.
Yapılan değerlendirme, ailenin ihtiyacına uygun şekilde detaylı ve kapsamlı bir rapor şeklinde aileye sunulur. Bulgular, çocuk gelişim süreçlerini destekleyecek pratik önerilerle birleştirilir.
Sık sorulan sorular
Hayır. Bulgular, uzman görüşmesi, gelişim öyküsü ve diğer gelişimsel gözlemlerle birlikte, bu alanda yetkin uzmanlar tarafından yorumlanır. Tıbbi tanı amacı taşımaz.
Kullanılan araca göre değişmekle birlikte, bu çalışmalar genellikle küçük çocuklar (yaklaşık 3-10 yaş) için uygundur.
Hayvan figürlerinin yer aldığı kartlar üzerinden çocuğun bir hikaye anlatmasına dayanan, çocukların insan figürlerinden çok hayvan figürleriyle özdeşim kurabileceği varsayımıyla geliştirilmiş, çocuğun iç dünyasını anlamaya yardımcı bir projektif araçtır.
Çocuğun benlik algısı, duygusal durumu ve aile içi ilişkileri nasıl algıladığına dair gelişimsel ve dolaylı ipuçları sunar.
Bulgular gerektiğinde ek değerlendirmelerle desteklenerek kapsamlı ve detaylı bir rapor hâlinde aileyle paylaşılır.